Martwa natura w malarstwie holenderskim i flamandzkim w Muzeum Sztuk Pięknych w Bostonie
W okresie Złotego Wieku w Holandii społeczeństwo holenderskie osiągnęło jeden z najwyższych standardów życia w ówczesnej Europie. Ten dobrobyt umożliwił rozkwit sztuki i nauki.
Zamożni obywatele zamawiali i kolekcjonowali dzieła sztuki.
Wzrósł popyt na mniejsze obrazy, odpowiednie do domów prywatnych. Zaczęły pojawiać się portrety i martwe natury, przedstawiajace życia codziennego i dostatni styl życia tego okresu.
W okresie Złotego Wieku w Holandii rozwinęła się szczególna forma malarstwa zwana martwą naturą od holenderskiego słowa stil-leven, oznaczającego "spokojne życie" (still life - angielski).
Obrazy te stały się popularnym gatunkiem malarskim w XVII-wiecznej Holandii.
Były to kompozycje dekoracyjne składające się z owoców, kwiatów, książek, naczyń, egzotycznych mis lub wazonów, sprzętu myśliwskiego, przyborów kuchennych, akcesoriów do palenia tytoniu, świec, kart do gry, instrumentów muzycznych...
Niektóre z przedstawionych przedmiotów na obrazach mają znaczenie symbolicznie - reprezentują pojęcia trudne do namalowania, na przykład zegar symbolizuje upływ czasu.
Frans Snyders (1579-1657)
Still Life with Fruit, Wanli Porcelain, and Squirrel, 1616
(Martwa natura z owocami, porcelaną Wanli i wiewiórką, 1616)
Snyders pochodził z portowego miasta Antwerpii, gdzie handlowano różnorodnymi produktami z całego świata.
Luksusowe przedmioty, takie jak pozłacany kubek i kieliszki były produkowane w Antwerpii.
Natomiast owoce pochodziły z południowej Europy, a niebiesko-biała porcelanowa misa z Chin z okresu Wanli (1573–1620).
Ten obraz Snyders namalował na miedzianej płycie, której gładka powierzchnia idealnie nadawała się do jego precyzyjnej techniki malarskiej.
Isaac Soreau, niemiecki malarz barokowy (1604-1644)
Still Life with Grapes on a Platter and Apricots in a Porcelain Bowl, 1630s
(Martwa natura z winogronami na tacy i morelami w porcelanowej misie, lata 30. XVII wieku)
Luksusowe importowane towary, w tym chińska porcelana, często pojawiały się na flamandzkich obrazach.
Isaac Soreau, malarz działający w Antwerpii, przedstawił tacę przepełnioną winogronami z ceramiczną misą z morelami.
Osias Beert (około 1580-1623)
Still Life with Oysters, Sweetmeats, and Dried Fruit in a Stone Niche, 1609
(Martwa natura z ostrygami, słodyczami i suszonymi owocami w kamiennej niszy, 1609)
Flamandzki malarz działający w Antwerpii. Przyczynił się do rozwoju malarstwa martwej natury, przedstawiając stoły zastawione świątecznymi przysmakami, a także bogate bukiety kwiatów, zazwyczaj umieszczone w chińskich wazonach porcelanowych.
Osias Beert (około 1580-1623)
Still Life with Various Vessels on a Table, about 1610
(Martwa natura z różnymi naczyniami na stole, około 1610)
Osias Beert przez całe życie malował bogactwo kulinarne Antwerpii, przedstawiając obfitość i różnorodność towarów, sprowadzanych zza oceanów do jego rodzinnego miasta nad Morzem Północnym.
Na tym obrazie przedstawił:
*Słodkie, białe przysmaki z brazylijskiego cukru,
*Laski cynamonu w cukrowej polewie z Azji Południowo-Wschodniej, *Niebiesko-białe porcelanowe miski z Chin,
*Pomarańczowa pasta z pigwy z Portugalii,
*Migdały z Hiszpanii,
*Porzeczki z Grecji,
*I (miejmy nadzieję) lokalne ostrygi. (komentarz z wystawy)
Motyw kwiatów często pojawiał się w holenderskiej sztuce tamtego okresu. Odkąd Holandia i Amsterdam stały się głównymi producentami kwiatów, bukiety, zwłaszcza te z tulipanami, stanowiły doskonały temat dla artystów.
Jan van Huysum (1682-1749)
Vase of Flowers in a Niche
(Wazon z kwiatami w niszy, około 1715)
Holenderska pasja do naturalnych kwiatów dała początek długiej tradycji malowania kwiatów. Jan van Huysum był jednym z najwybitniejszych mistrzów tego gatunku.
Van Huysum przedstawił w centrum obrazu różowe róże z rzadkimi niebieskimi hiacyntami w lewym górnym rogu.
Na półce znajdują się dwa kępy pierwiosnków, kolorowych roślin sprowadzonych z regionu Morza Śródziemnego.
Van Huysum przedstawił te kwiaty z wielką dokładnością. Jednak wiadomo, że kompozycja jest wymyślona: łączy kwiaty kwitnące o różnych porach roku.
Jan van Huysum (1682-1749)
Flowers in a Terracotta Vase
(Kwiaty w terakotowej wazie, około 1730-34)
W twórczości Jana van Huysum obrazy przedstawiające kwiaty były wyjątkowo wspaniale. Był on znany z misternie i kolorowo przedstawianych kwiatów w bogatych bukietach.
Na dole obrazu, obok małych niebieskich kwiatów, znajduje się ptasie gniazdo z kilkoma małymi jajkami.
Jan van Huysum (1682-1749)
Floral Still Life with Hollyhock and Marigold,
(Martwa natura z kwiatami, w tym malwą i nagietkiem, ok. 1718)
Ta piękna kompozycja kwiatów prezentuje różowe malwy, które zostały sprowadzone do Europy z Azji w I wieku n.e., oraz pomarańczowy afrykański nagietek.
Pochodzący z Meksyku nagietek zadomowił się w północnej Afryce i został przeniesiony do Europy w latach 30. XVI wieku za pośrednictwem Hiszpanii.
Van Huysum malował z natury z zadziwiającą precyzją, odtwarzając każdy liść, łodygę i kwiat z niezwykłą wiernością.
Ten obraz znajduje się w Muzeum Fogg (Harvard Art Museum).
Ambrosius Bosschaert Starszy (1573-1621)
Still Life with Roses in a Glass
(Martwa natura z różami w szklanym wazonie, około 1619)
Z powodu przemocy i prześladowań wielu protestantów uciekło z katolickiej Antwerpii w XVI wieku, osiedlając się w Republice Niderlandów. Wśród nich był malarz Bosschaert, który był pionierem malarstwa martwej natury, specjalizującym się w przedstawianiu kwiatów.
Mieszkał w Middelburgu, holenderskim porcie słynącym z handlu i ogrodnictwa.
Cornelis Norbertus Gijsbrechts (1630–1683)
Martwa natura Vanitas, ok. 1667–1668
Cornelis Norbertus Gijsbrechts był flamandzkim malarzem, który działał w Niderlandach Hiszpańskich, Niemczech, Danii i Szwecji w drugiej połowie XVII wieku. Był nadwornym malarzem duńskiej rodziny królewskiej.
Obrazy Vanitas (z łac. marność) były popularnym gatunkiem holenderskiej martwej natury. Na obrazie często przedstawiana była m.in. czaszka, symbol śmiertelności oraz zgniłe owoce, zegarek i klepsydra, wszystko przypominało o przemijaniu czasu i przemijaniu życia.
Uważa się, że autorem poniższego obrazu jest Elias Vonck, holenderski malarz (1605-1652), a dzieło przedstawia martwą naturę z martwą czaplą i łabędziem.
Still Life with Dead Heron and Swan
To dzieło reprezentuje piękne, ale smutne życie obrazu, który zazwyczaj nie jest pokazywany publiczności w takim stanie. Z płótna odpadły fragmenty farby. Pierwotnie biały łabędź jest szary.
Po przybyciu do muzeum obraz był w jeszcze gorszym stanie. Warstwy farby zakrywały psa widocznego w lewym dolnym rogu. Jeden z ptakow na drugim tle również był częściowo zakryty.
Pomimo renowacji, obraz nie tylko przedstawia śmierć ptaków, ale także reprezentuje śmierć poprzez fizyczne rozkładanie się materiału.
Większość obrazów nie ulega takiemu zniszczeniu.
Dzięki pracownikom z działu konserwacji i zarządzania zbiorami w Muzeum Sztuk Pięknych w Bostonie dalsza degradacja tego obrazu została powstrzymana, ale wcześniejsze uszkodzenia są nieodwracalne.
