Malarstwo holenderski i flamandzkie w Muzeum Sztuk Pięknych w Bostonie i ...Złoty Wiek Holandii


Złoty wiek Holandii to okres w historii Niderlandów, trwający od około 1588 roku do końca XVII wieku. W tym czasie holenderski handel, rozwój nauki, sztuka i kultura a także kolonizacja zamorska należały do ​​najbardziej znaczących w Europie. 

Społeczeństwo holenderskie osiągnęło wówczas jeden z najwyższych standardów życia w ówczesnej Europie. Ten dobrobyt umożliwił rozkwit sztuki i nauki.
Zamożni obywatele zamawiali i kolekcjonowali dzieła sztuki w ogromnych ilościach, a osiągnięcia artystyczne z tego okresu są do dziś wysoko cenione i podziwiane.   

Złoty Wiek Holandii był to okres, kiedy holenderscy koloniści w większości
związani z Kompanią Wschodnioindyjską i Kompanią Zachodnioindyjską, zakładali faktorie handlowe i kolonie w obu Amerykach, południowej Afryce i Azji. Miejsca te były chronione przez potężną holenderską flotę wojenną. Holendrzy zdominowali również handel trójkątny i handel niewolnikami na Atlantyku.

Malarstwo holenderskie 

Rembrandt van Rijn (1606-1669) 
Te dwa portrety w stylu barokowym zostały namalowane w 1634 roku. 
Naturalnej wielkości portrety były najdroższą formą portretowania i same w sobie stanowiły symbol bogactwa. W całej swojej karierze Rembrandt namalował tylko trzy takie pary portretów.
Na portretach przedstawieni są Johannes Elison, pastor Kościoła reformowanego w Norfolk w Anglii, oraz jego żona, Maria Bockenolle. Maria Bockenolle była Holenderką, ale mieszkała w Anglii; na portrecie ubrana jest zgodnie z angielską modą. Jej szeroki kapelusz, zazwyczaj noszony przez mężczyzn, jest obszyty drogim futrem, prawdopodobnie importowanym z Ameryki. Jej mąż otoczony jest książkami i dokumentami, co podkreśla jego erudycję.
Portrety Marii Bockenolle i pastora Johannesa Elisona zostały zamówione przez ich syna, zamożnego kupca z Amsterdamu.
Obrazy przez długi czas znajdowały się w prywatnej kolekcji, zanim trafiły do ​​muzeum.

Te dwa portrety, przedstawiające pastora Johannesa Elisona i Marię Bockenolle, namalowane przez Rembrandta van Rijna, zostały skomentowane przez Ritę Powell, kapelankę Kościoła Episkopalnego na Uniwersytecie Harvarda.
W tytule swojego wiersza wykorzystała ona frazę ze słynnej piosenki Johnny Casha "Man in Black". 

 "Zastanawiacie się, dlaczego zawsze ubieram się na czarno?" 

Siedzą tu we dwoje, 
on i ona, 
okryci czarnymi szatami, czerń pochłania ich, 
zacierając ich ciała. 
 
Pochodzą z czasów, kiedy religia wierzyła w duszę. 
Dzisiaj pokazujemy tyle skóry, ile tylko możemy, aby udowodnić, że istniejemy. 
Ich ubrania wskazują na to, że my nie istniejemy. 
 
Czy znamy jeszcze ten cichy głos, 
pełnię ciemności, czerni, otchłani, bezcielesnej, 
nieznanej intymności, 
miejsca budzącego strach,
miejsca wszystkich początków i końców, ponad, poniżej, poza. 

Czarny kolor boskości, 
nie mdła biel sztucznie stworzonej czystości
lecz czerń, 
która jest mocą bez miary. 

Rembrandt van Rijn (1606-1669) 
Portrait of a Man Wearing a Black (Portret mężczyzny w czarnym kapeluszu), 1634
Portrait of a Woman Wearing a Gold Chain (Portret kobiety ze złotym łańcuszkiem), 1634  
Już na początku swojej kariery Rembrandt był otoczony kręgiem uczniów i naśladowców. Wielu z nich bardzo wiernie go naśladowało. Czasami trudno jest odróżnić obrazy stworzone przez samego Rembrandta od dzieł utalentowanych artystów pracujących w jego pracowni.
Ta para portretów stanowi doskonały przykład takiej sytuacji. Większość badaczy uważa, że ​​portret kobiety namalował Rembrandt, podczas gdy niektórzy sądzą, że portret mężczyzny jest dziełem jego asystenta. Opinie są podzielone i prawdopodobnie nigdy nie poznamy prawdy. 

Pary małżeńskie często zamawiały portrety, na których były przedstawione razem, i prawdopodobnie tak było również w tym przypadku, choć imiona osób przedstawionych na tych dwóch obrazach pozostają nieznane.


Rembrandt van Rijn (1606-1669) (Artysta w swojej pracowni), około 1628. 
Młody artysta stoi w niemal pustej pracowni, trzymając paletę i pędzle, i wpatruje się w swój obraz. 
Wydaje się, że chce przekazać, iż tworzenie sztuki to proces równie intelektualny, co manualny, produkt umysłu, a nie tylko rąk.

Michiel van Mierevelt (1566-1641)
Portrait of a Young Lady (Portret młodej damy), 1617 
Obraz przedstawia 18-letnią młodą kobietę, ubraną w suknię z koronkowymi mankietami i misternym kolnierzem, złotą biżuterię oraz luksusowo zdobione skórzane rękawiczki, co świadczy o jej bogactwie i wysokim statusie społecznym.
Artysta był oficjalnym malarzem na dworze księcia Maurycego Orańskiego-Nassau, gdzie realizował liczne zlecenia od arystokracji ze swojego rodzinnego Delft, a także od szlachty i zagranicznych dyplomatów w Hadze.

Młoda osoba na poniższym portrecie oraz Maria Bockenolle i pastor Johannes Elison na obrazach Rembranta noszą misternie zdobione kołnierze, zwane ruffs. 
Ruffs były ozdobnymi, plisowanymi kołnierzami wykonanymi z delikatnego lnu lub koronki, które otaczały twarz. Włączając ruffs do portretów, artyści mogli podkreślić zamożność lub status społeczny portretowanej osoby. Dodatkowo, misternie ułożone fałdy i detale ruffs dawały artystom okazję do zaprezentowania swoich umiejętności malarskich.

Jan Lievens (1607-1674) 
Młoda dziewczyna z profilu, około 1631-32 
Prawdziwym tematem tego obrazu wydają się być piękne blond włosy modelki, spływające na jej ramiona, przytrzymywane opaską z lśniących pereł lub koralików.


Hendrick ter Brugghen (1588-1629) 
Boy Singing (Śpiewający chłopiec), 1627 
Ter Brugghen był pierwszym z wielu artystów z Utrechtu, którzy podróżowali do Rzymu.

Jan van der Heyden (1637-1712) 
The Westerkerk, Amsterdam (Kościół Westerkerk w Amsterdamie), około 1667-70.
Ten obraz ukazuje nowo wybudowany kanał Prinsengracht – Kanał Książęcy – ozdobiony kamienicami należącymi do ludzi majętnych. Dominującym elementem panoramy miasta jest kościół Westerkerk, ukończony w 1631 roku. 
W tym kościele spoczął Rembrandt – został tam pochowany w grobie dla ubogich w 1669 roku. 
Do dziś ten widok wygląda zadziwiająco podobnie do tego, jaki namalował Van der Heyden


Gerard Houckgeest  (około 1600-1661) 
The Nieuwe Kerk in Delft with the Tomb of William of Orange, około 1600-1661. 
(Kościół Nieuwe Kerk w Delft z grobowcem Wilhelma Orańskiego, około 1651-52) 
Ten obraz przedstawia oświetlone słońcem wnętrze kościoła Nieuwe Kerk (Nowy Kościół) w Delft. Częściowo zasłonięty grobowiec, ukończony w 1622 roku, należy do przywódcy holenderskiego powstania przeciwko panowaniu hiszpańskiemu, Wilhelma Orańskiego, zamordowanego w Delft w 1584 roku.

Pieter Saenredam (1597-1665) 
The Interior of the Saint Bavo Church, Haarlem, 1660
(Wnętrze kościoła św. Bawona w Haarlem)
Kościół św. Bawona, zwany też Grote Kerk (dosłownie "wielki kościół"), jest największym i najważniejszym kościołem w Haarlemie i źródłem lokalnej dumy, zarówno w przeszłości, jak i obecnie.
Budynek ten był również swego rodzaju obsesją dla Saenredama, który namalował go ponad dwadzieścia razy. Kościół św. Bawona został zbudowany jako katolicka świątynia w XV wieku. 
W 1578 roku kościół został przekształcony w kościół protestancki. 
Na tym obrazie artysta celowo wyolbrzymił wysokość nawy, aby uzyskać dramatyczny efekt.

Rogier van der Weyden (około 1400-1464)
Saint Luke Drawing the Virgin (Święty Łukasz malujący Dziewicę Maryję, około 1435-40).  
Zgodnie z tradycją, święty Łukasz stworzył pierwsze portrety Matki Boskiej i Jezusa, malując je z natury, co sprawiło, że został uznany za patrona malarzy.
To jeden z najważniejszych renesansowych obrazów w Ameryce Północnej. Artysta przedstawił scenę bardzo realistycznie, jako codzienne wydarzenie.
Uważa się, że twarz świętego Łukasza może być autoportretem artysty. 
Obraz ten powstał dwa wieki wcześniej przed pojawieniem się malarstwa i sztuki holenderskiej i flamandzkiej. 

Maria Schalcken (1645/50-przed 1700) 
Self-Portrait in Her Studio (Autoportret w pracowni, około 1680). 
Obraz przedstawia dumną artystkę. ​​Trzymając paletę, pędzle i laskę malarską, służącą do podpierania ręki, Schalcken wskazuje na swoje świeżo ukończone dzieło. 
Obraz ten był kiedyś przypisywany jej bratu i nauczycielowi, Godfriedowi Schalcke (1643-1706). Jednak po konserwacji odkryto sygnaturę Marii w lewym górnym rogu – co potwierdziło, że jest to autoportret. To jeden z zaledwie dwóch znanych obrazów tej artystki.

Godfried Schalcken (1643-1706) - brat Marii
Young Woman Eating Sweets (Młoda kobieta jedząca słodycze), 1680-85. 
Młoda kobieta podnosi palec z cukrem do ust. W drugiej ręce trzyma polerowaną srebrną cukiernicę. 
W XVII wieku holenderski import cukru z Brazylii i Karaibów znacznie wzrósł, a ceny spadły, dzięki czemu ten niegdyś rzadki produkt stał się powszechnie dostępną przyjemnością. 

Cena cukru - Dziś cukier jest wszędzie. W Holandii i Belgii do każdej filiżanki kawy dodaje się małe ciasteczko. Gofry ociekają karmelem.
Całe sklepy poświęcone są słodyczom. Ale nie zawsze tak było.
Przez większą część historii cukier był rzadkością i niezwykle drogi.
Co się zmieniło? Na początku XVI wieku portugalskie plantacje w Brazylii zaczęły produkować ogromne ilości surowego cukru, z którego większość wysyłano do Antwerpii w celu rafinacji. Na początku XVII wieku Amsterdam przejął rolę europejskiej stolicy cukru.
Można było na tym zarobić ogromne pieniądze; średnio beczka zawierająca 375 funtów (180 kg) nierafinowanego cukru kosztowała 200 guldenów.
Dla porównania, martwa natura autorstwa Fransa Snydersa (dwie takie znajdują się w tym pomieszczeniu) kosztowała około 78 guldenów. Przyciągnięci dużymi zyskami, Holendrzy przejęli kontrolę nad brazylijskim regionem produkcji cukru w ​​1630 roku.
Wkrótce w holenderskich i flamandzkich obrazach zaczęły pojawiać się przedstawienia słodyczy. Jednak te kuszące obrazy ukrywają gorzką prawdę. Produkcja cukru w ​​obu Amerykach opierała się na pracy zniewolonych Afrykanów i rdzennych mieszkańców, mężczyzn, kobiet i dzieci. W ciągu dwóch stuleci holenderskie statki przetransportowały ponad 600 000 zniewolonych ludzi z Afryki Zachodniej i Środkowej do Brazylii, Surinamu i na Karaiby. informacja z wystawy w muzeum

Sir Lawrence Alma-Tadema (działający w Anglii) (1836-1912)
Woman and Flowers (Kobieta i kwiaty), 1868
Na tym obrazie widać kobietę w klasycznym stroju, opierającą się o brązowy stół z Pompeji, którego pierwowzór znajduje się w muzeum archeologicznym w Neapolu.


                                 Gerrit Dou (1613-1675)
Dog at rest (Pies w spoczynku), 1650
Na wpół przebudzony, z lekko otwartymi oczami, szczeniak zwinął się w kłębek na niskiej półce. Przytula się do różnych przedmiotów domowego użytku: glinianego dzbanka, wiązki gałęzi, wiklinowego kosza i pantofla. 


Jan Steen  (1626-1679)
The Drawing Lesson: A Master Correcting a Pupil's Drawing,
Lekcja rysunku: Mistrz poprawiający rysunek edukacyjny, około 1665-66  
Steen przedstawia pracownię wypełnioną przyborami malarskimi: piórami, kredą, węglem drzewnym, butelką oleju... 
Młodzi malarze w XVII-wiecznej Holandii kopiowali ryciny, rysowali  gipsowe odlewy rzeźb, takich jak ta na obrazie "Zbuntowany niewolnik” Michała Anioła, stojąca na półce. 
Na stole leży rysunek przedstawiający Madonnę z Dzieciątkiem, przypominający dzieło włoskiego artysty Rafaela.  
Steen często wykorzystywał swoją rodzinę jako modele, a chłopiec na obrazie może być w rzeczywistości jego synem, Thaddeus, który również był malarzem.

Cornelis Verbeeck (około 1590-1637)The Blockade of the Privateers' Nest at Dunkirk (Blokada gniazda korsarzy w Dunkierce), około 1630. 
Dziś Dunkierka jest najbardziej znana jako miasto nad kanałem La Manche, z którego podczas II wojny światowej ewakuowano do Anglii ponad 300 000 żołnierzy brytyjskich i francuskich. 
Bitwa ta była tylko jedną z wielu, które toczyły się na przestrzeni wieków w pobliżu tego portu. 
W XVII wieku flamandzcy korsarze (morscy najemnicy), wspierani przez Hiszpanię, zagrażali holenderskiemu handlowi na Morzu Północnym. Na obrazie widac holenderskie okręty wojenne, pod banderą Republiki (czerwono-biało-niebieską), ustawione wzdłuż wybrzeża, aby powstrzymać flamandzkie statki.

Malarstwo flamandzkie

Anthony van Dyck (1599-1641) Self-Portrait as Icarus with Daedalus (Autoportret jako Ikar z Dedalem), około 1618. 
W XVI i XVII wieku popularne były portrety pełne symboli lub przedstawiające sceny z mitów lub opowieści religijnych. 
Na tym niezwykłym obrazie dziewiętnastoletni Van Dyck przedstawia siebie jako mitologiczną postać Ikara. Uwięziony przez króla Minosa na Krecie, ojciec Ikara, Dedal, skonstruował skrzydła z wosku i piór, aby on i jego syn mogli uciec. Ale młody Ikar poleciał zbyt blisko słońca i gdy wosk się roztopił, spadł i zginął. Dokładne znaczenie obrazu pozostaje tajemnicą. 

Aby wzbogacić interpretację nowych galerii sztuki holenderskiej i flamandzkiej, Muzeum Sztuk Pięknych w Bostonie zaprosiło specjalistów z różnych dziedzin z okolic Bostonu do skomentowania dzieł sztuki z ich perspektywy. I tu jest komentarz pisarza J.P. Cromwell na temat tego obrazu.
W odpowiedzi na "Autoportret jako Ikar z Dedalem" autorstwa Anthony'ego van Dyck. Każdy artysta w pewnym momencie swojej kariery zadaje sobie pytanie, czy nie porywa się z motyką na słońce.
Na tym autoportrecie, na którym Van Dyck przedstawia siebie jako nieszczęsnego Ikara, artysta zadaje to samo pytanie.
Zamiast pokazać kulminacyjny moment historii Ikara — skrzydła roztopione przez słońce, śmiertelny upadek — Van Dyck maluje wcześniejszą scenę. Gdy Dedal przywiązuje skrzydło do pleców Ikara, Van Dyck przedstawia swoją własną drogę jako młodego artysty. Dokąd zaprowadzą go jego ambicje? Jak wysoko wzniesie się artystycznie? 


Anthony van Dyck (1599-1641) Portret senatora, około 1627
Mężczyzny na portrecie jest nieznany i nie wiadomo kiedy van Dyck namalował ten portret i dlaczego powstało to dzieło.
Obraz powstał wkrótce po powrocie Van Dycka do rodzinnej Antwerpii latem 1627 roku, po latach spędzonych we Włoszech.




Anthony van Dyck (1599-1641) – Saint Matthias (Święty Maciej).
Te dwie głowy świętych należą do serii obrazów Anthony'ego van Dyck zwanej "Althorp", od nazwy posiadłości w Northampton w Anglii. 
Wiele obrazów Van Dycka znajdujących się w Althorp zostało zgromadzonych przez Roberta Spencera, 2. hrabiego Sunderland (1641-1702). Hrabia Sunderland zlecił wykonanie charakterystycznych, falistych ram do swoich obrazów – takich, jakie widać na tych dwóch dziełach. Są one znane jako "ramy Sunderland".



Anthony van Dyck namalował kilka serii obrazów przedstawiających Chrystusa i dwunastu apostołów. Święty Jakub i święty Maciej należeli do jednej z takich serii. Obrazy te powstały na początku kariery Van Dycka, kiedy mieszkał jeszcze w Antwerpii. Obecnie nie są znane żadne obrazy apostołów autorstwa Van Dycka.





Jan Massys (1509-1575) 
Judith with the Head of Holofernes (Judyta z głową Holofernesa), 1543. 
Bohaterki Starego Testamentu były wielokrotnie malowane przez Jana Massysa. 
Na tym obrazie artysta ukazuje Judytę, która uratowała swoich rodaków przed wojskami asyryjskiego króla Nabuchodonozora, ścinając głowę jego generałowi Holofernesowi. Wykorzystała swoją urodę, aby najpierw zdobyć jego zaufanie. 
Jest to najwcześniejsze podpisane dzieło Massysa. Jego ojciec, Quentin, był także wpływowym holenderskim malarzem.

Jacob Jordaens (1593-1678) 
Portrait of a Young Married Couple (Portret młodej pary małżeńskiej), około 1621-22. 
Bogato ubrana kobieta zwraca uwagę. Siedzi przed okazałą architekturą i odległym krajobrazem, a obok niej znajduje się jej mąż. 
Jordaens prawdopodobnie namalował ten podwójny portret z okazji ich ślubu. Widoczny nad ich głowami bluszcz jest symbolem miłości i wierności.

Peter Paul Rubens (1577-1640) Mulay Ahmad, około 1609 roku. 
Ten portret Mulaya Ahmada, władcy Tunisu, to rzadkie XVII-wieczne przedstawienie afrykańskiego monarchy. Nie jest to jednak portret namalowany z natury.