Malarstwo europejskie XVIII wieku w Muzeum Sztuk Pięknych w Bostonie


W Galerii 246 w Museum of Fine Arts w Bostonie mieszczą się  zbiory malarstwa europejskiego; są to dzieła z kolekcji Sztuka Europy z licznymi XVIII-wiecznymi portretami.

W centrum galerii znajduje się niedawno pozyskany obraz Benjamina Westa: Pobożni mężowie niosący ciało św. Szczepana.
Jest to największe dzieło w zbiorach MFA, i wraz ze swoją  ramą, mierzy ponad 5.64 m.
Dzieło to jest autorstwa urodzonego w Ameryce malarza, który czerpał inspirację z tradycji włoskiego renesansu. Ten monumentalny ołtarz ukończony w 1776 roku, pierwotnie zdobił wnętrze londyńskiego kościoła św. Szczepana Walbrook w Londynie.


Portret Anne, Lady de la Pole autorstwa angielskiego malarza George’a Romney (1734–1802) – jednego z najwybitniejszych i najpopularniejszych portrecistów w XVIII-wiecznej Anglii. 
Portret ten stanowi doskonały przykład XVIII-wiecznego brytyjskiego malarstwa portretowego, pokazując motywy modne w tamtej epoce.
Z ksiąg rachunkowych George’a Romneya wynika, że ​​Anne pozowała artyście ośmiokrotnie w okresie od stycznia do maja 1786 roku.
Obraz Anne, Lady de la Pole ustanowił światowy rekord najwyższej ceny, jaką kiedykolwiek zapłacono za dzieło sztuki, gdy w 1913 roku został sprzedany na aukcji w Londynie – zorganizowanej przez dom aukcyjny Christie’s – za kwotę 206 850 dolarów.

Franz Xaver Winterhalter (1805–1873) - Wieńczysława Barczewska, Madame de Jurjewicz

Franz Xaver Winterhalter był niemieckim portrecistą i malarzem historycznym, który słynął ze swoich wyidealizowanych portretów członków rodzin królewskich oraz przedstawicieli wyższych sfer społecznych połowy XIX wieku. 
Zyskał miano ulubionego artysty królowej Wiktorii i jej męża, księcia Alberta. Winterhalter namalował dla pary królewskiej około 120 portretów; później został głównym portrecistą francuskiego dworu Napoleona III. Artysta portretował też cesarzowe: Eugenię z Francji i Elżbietę (Sisi) z Austrii.

Jednym z najbardziej imponujących wielkoformatowych, owalnych portretów autorstwa Franza Xavera Winterhaltera jest wizerunek pięknej Wieńczysławy Barczewskiej, Madame de Jurjewicz (1834–1877), która urodziła się w miejscowości Olszany, powiat grójecki, województwo mazowieckie, w Polsce.
Dama ta należała do kręgu polskich arystokratów mieszkających Paryż w drugiej połowie XIX wieku – osób, które wybrały życie na emigracji zamiast egzystencji pod panowaniem rosyjskiego cara.
Jej pierwszy mąż, Stanisław Jurjewicz (herbu Lubicz), piastował ważny urząd marszałka szlachty guberni witebskiej.
Jej drugim mężem był Pericles Rodocanachi, przedstawiciel rodziny Rodocanachi – greckiej dynastii bankierów i kupców, która założyła dochodowe przedsiębiorstwo żeglugowe i handlowe w Marsylii i Londynie.

Wieńczysława Barczewska zmarła w Paryżu i została pochowana na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie (geni.com).



Madame Sedaine to postać historyczna, znana przede wszystkim jako żona XVIII-wiecznego francuskiego poety i dramaturga, Michela-Jeana Sedaine. 
W bostońskim muzeum znajduje się jej marmurowe popiersie, wykonane zostało około 1775 roku przez wybitnego francuskiego rzeźbiarza Augustina Pajou, bliskiego przyjacielem jej męża.


Thomas Gainsborough (1727–1788) jeden z najsłynniejszych i najważniejszych artystów brytyjskich drugiej połowy XVIII wieku  jest twórca portretu Anne Pleydell, z ok.1765 roku. 

Gainsborough namalował portret Anne Pleydell (z domu Luttrell) w czasie, gdy mieszkał w Bath – brytyjskim mieście uzdrowiskowym, gdzie miał możliwość malowania portretów zamożnych klientów.
Na obrazie Anne ma na sobie modną robe à la française – zwaną również "suknią z fałdami na plecach" ("sack-back gown") – charakteryzującą się plisowanym tyłem, opadającym swobodnie od ramion aż do ziemi.

Thomas Gainsborough jest twórca drugiego obrazu kolekcji w muzeum -  Kosiarz i śpiąca dziewczyna (Haymaker and Sleeping Girl) - dzieła powstałego pod koniec lat 80. XVIII wieku.
Ten sielankowego obrazu przedstawia młodego mężczyznę  który przerwał pracę w polu i młodą, śpiąca kobietę, nie wyglądającą na wiejską dziewczynę.

 
Giovanni Antonio Pellegrini (1675–1741)- włoski malarz pochodzący z Wenecji.
Arystokratka trzymająca posąg Ateny (Nobility Holding a Statue of Athena).  


Giuseppe Maria Crespi włoski malarz z Bolonii (1665–1747) - Kobieta strojąca lutnię, ok. 1700–1705 (
Woman Tuning a Lute).


Włoski malarz Giovanni Paolo Pannini (1691–1765) – najsłynniejszy malarz rzymskich widoków – jest twórcą obrazu Galeria obrazów z widokami nowożytnego Rzymu, 1757.
Obraz ten jest jednym z czterech dzieł zamówionych przez Étienne François de Choiseul, księcia Choiseul, dla upamiętnienia jego pobytu w Rzymie jako ambasadora Francji przy Watykanie.
Obrazy tego typu – przedstawiające kolekcje (rzeczywiste lub fikcyjne) – cieszyły się popularnością wśród Europejczyków od XVII wieku.
Tutaj Pannini ukazuje księcia, siedzącego w centrum fantastycznej galerii sztuki, w otoczeniu rzeźb Michała Anioła i Berniniego. Wokół niego wiszą widoki rzymskich budowli, fontann i pomników, namalowane przez Panniniego; wśród nich można rozpoznać Plac Świętego Piotra, Fontannę di Trevi oraz Schody Hiszpańskie...


✶    ✶    

Museum of Fine Arts w Bostonie (MFA) posiada cenną kolekcję XVIII-wiecznej francuskiej sztuki rokokowej, obejmującą obrazy, meble, porcelanę oraz inne przedmioty dekoracyjne.

Galerię poświęcona XVIII-wiecznej francuskiej sztuce dekoracyjnej zdobią piękne boazerie, zaprojektowane przez architekta Claude’a-Nicolasa Ledoux około 1770 roku. 

François Boucher (1703–1770), francuski malarz tworzący w stylu rokoko, zyskał sławę dzięki swoim pogodnym i urzekającym obrazom o tematyce antycznej, a także scenom sielankowym ukazującym życie wiejskie. Uważany jest za najwybitniejszego malarza i artystę dekoracyjnego XVIII wieku.

Powyżej znajduje się obraz Powrót z targu (Return from Market),1767, który został prawdopodobnie zamówiony jako pendant*  do innego dzieła Bouchera, Postój przy źródle, które również jest eksponowane w tej galerii.
(*pendant — dzieło sztuki tworzące harmonijną parę z innym dziełem, uzupełniając je pod względem tematyki i stylu)

Obraz Postój przy źródle (1765) autorstwa François Bouchera to monumentalne malowidło olejne, stanowiące przykład romantycznego stylu XVIII-wiecznej sztuki francuskiej.
Pierwotnie dzieło to powstało jako mniejsza kompozycja o tematyce religijnej nazwana Odpoczynek w czasie ucieczki do Egiptu  – pokazująca Maryję, Józefa oraz Dzieciątko Jezus. Z czasem jednak zostało ono przekształcone i powiększone, przybierając formę malowniczego przedstawienia życia wiejskiego. 

Te dwa obrazy François Bouchera, podarowane w 1871 roku, były pierwszymi dziełami malarstwa europejskiego, które trafiły do ​​zbiorów Muzeum Sztuk Pięknych w Bostonie.


Poniżej obrazu François Boucher  znajduje się  XVIII-wieczne lit en niche (łóżko w alkowie / łóżko wnękowe), wykonane przez Jean-Baptiste’a-Claude’a Sené w 1787 roku. 
Wykonane jest ze złoconego drewna bukowego z tapicerką w stylu neoklasycystyczny (Ludwik XVI). Tkanina pokrywającą łóżko to jedwabny brokat o ozdobnych wzorach.
W XVIII-wiecznej Francji łóżka przybierały niezwykle różnorodne formy – od prostych leżanek po ekstrawaganckie, fantazyjne konstrukcje. Prezentowane tu łóżko zaprojektowano tak, aby przylegało dłuższym bokiem do ściany sypialni, umieszczone we wnęce, która – ze względów na prywatność – oddzielona była od reszty pomieszczenia zasłonami.
Metalowe kółka umożliwiały bezproblemowe wysunięcie łóżka z alkowy w celu zmiany pościeli. 



Obraz francuskiego malarza Jean-Honoré Fragonard (1732–1806) Aurora triumfująca nad Nocą, ok. 1755–1756 (Aurora Triumphing over Night)
Aurora, bogini jutrzenki, rozsypuje płatki róż nad śpiącą postacią Nocy. 

Pod obrazem stoi zegar kominkowy, powstały w Paryżu około 1790 roku, wykonany z marmuru, złoconego i patynowanego brązu, emaliowanego metalu oraz szkła. Jest to dzieło, którego autorem jest prawdopodobnie Jean Caillouet.


Jean-Baptiste Greuze (1725–1805) Biały kapelusz (The White Hat) ok. 1780 r. 
Choć Greuze otrzymywał liczne zlecenia na portrety, obraz ten, podobno, nie przedstawia rzeczywistej postaci.
Młoda kobieta przedstawiona na tym obrazie jest najprawdopodobniej wytworem wyobraźni artysty. Greuze ukazał ją w bardziej naturalnym stylu déshabillé (w stroju niekompletnym, w negliżu), który cieszył się wówczas dużą popularnością. 
W latach 80. XVIII wieku królowa Maria Antonina zaczęła nosić białe suknie z muślinu, nie wymagające usztywnianej bielizny; po początkowym skandalu styl ten zyskał ogromną popularność.

Poniżej obrazu dwa fotele, twórca których był Jean-Baptiste-Claude Sené, 1787 rok.



Francuska malarka  Marie Louise Elisabeth Vigée-Le Brun (1755–1842) - Portret młodej kobiety, ok. 1797 roku, (Portrait of a Young Woman).
Vigée-Le Brun była w dużej mierze samoukiem, gdyż kobietom nie wolno było uczęszczać do francuskich szkół artystycznych. Z czasem zyskała wielką sławę dzięki portretom francuskiej arystokracji i — dzięki wsparciu swojej głównej mecenaski, królowej Marii Antoniny — została przyjęta do Królewskiej Akademii Malarstwa i Rzeźby.

Gdy w 1789 roku wybuchła rewolucja francuska, Vigée-Le Brun uciekła z Francji i spędziła dziesięć lat na wygnaniu, portretując przedstawicieli arystokracji Neapolu, Austrii, Polski, Rosji i Szwajcarii. Niektórzy badacze przypuszczają, że uroczą młodą kobietą ukazaną na tym portrecie może być hrabina Anna Iwanowna Woroncowa – rosyjska arystokratka.


Paul Gustave Louis Christophe Doré był francuskim rytownikiem, ilustratorem, malarzem i rzeźbiarzem. Najbardziej znany jest ze swojej niezwyklej  twórczości w dziedzinie drzeworytu, ilustrującej klasykę literatury – zwłaszcza Biblię oraz „Boską Komedię” Dantego.

Gustave Doré (1832–1883) Menady w lesie, 1879 (Maenads in a Wood)
Poniższy  gipsowy relief stanowi wersję rzeźby inspirowanej obrazem Gustave Doré Śmierć Orfeusza z 1879 roku. Artysta przedstawił tu taniec menad/bachantek – wyznawczyń Dionizosa, greckiego boga wina, winorośli– które w szalonym tańcu zabiły Orfeusza. 
Relief ten mógł być przeznaczony do pełnienia funkcji dekoracji architektonicznej.   
Inna rzeźba przedstawiająca bachantki podczas zbioru winogron znajduje się w muzeum Muzeum Izabelli Stewart Gardner.

 

Muzeum Sztuk Pięknych w Bostonie - strona internetowa
Informacje z ekspozycji muzealnej